Businessgames en ondernemerschap

Fons Vernooij, hoofddocent op de afdeling Accounting van de Vrije Universiteit, trapte het seminar af met een presentatie over twee aan de universiteit ontwikkelde games: ‘Tel uit je Winst‘ en ‘Bedrijf in Balans‘. In deze games strijden teams tegen elkaar in gesimuleerde handelsondernemingen. De financiële verslaglegging staat hierin centraal. De games zijn een initiatief van de Digitale Universiteit en worden toegepast binnen het onderwijs, maar kunnen, en daar komt het thema van de dag om de hoek kijken, ook in het bedrijfsleven worden toegepast. Vernooij ziet vooral startende ondernemers als doelgroep, omdat het thema de essentie van ondernemerschap raakt.

Zoals bij de VU zullen er nog veel meer games op de plank liggen in het onderwijs. Games die wellicht met een kleine aanpassingen zo binnen het MKB toegepast kunnen worden. Vernooij opende ons hiervoor de ogen.

| View | Upload your own

ICT-loze simulaties

De tweede presentatie was van Bert van der Veerdonk van Bureau Veermans. Dit bureau houdt zich al 25 jaar bezig met ervarend leren. ICT speelt hierin geen enkele rol (net als in de presentatie van Van der Veerdonk, het kan prima zonder ppt bewijst hij). De mens staat centraal. De werknemers van Bureau Veermans hebben allemaal een onderwijs- én theaterachtergrond.

Van der Veerdonk leidt ons op interactieve wijze langs de activiteitendie zijn bureau uitvoert, variërend van mystery-shopping en on-the-job training in de detailhandel tot de keuken als metafoor voor logistieke medewerkers. Een letterlijke metafoor, want de teams moesten een complete maaltijd bereiden voor collega’s van een andere vestiging. belangrijk leerdoel was het nemen van verantwoordelijkheid en elkaar daarop aanspreken.

Van der Veerdonk doet nog niets met ICT, maar betreurt dat. Hij ziet in de markt voor leertrajecten een duidelijke scheiding tussen het aanleren van kennis door middel van e-learning enerzijds en het aanleren van houding en vaardigheden door middel van rollenspellen anderzijds. “Kunnen we dit niet vervlechten? “, is zijn vraag.

Er is iets mis!

De aanleiding bij klanten om contact met Bureau Veermans op te nemen is altijd: Er is iets mis! Er is een probleem. Binnen het MKB kan dit een probleem zijn, wordt al snel vanuit de zaal geroepen. In de discussie daarop ontstaat het idee voor een MKB-game voor probleemherkenning, -definitie en voor het zien van oplossingsrichtingen.

Tweede probleem voor de toepassing van serious games in het MKB is de prijs. Het ontwikkelen van games is nog altijd een kostbare zaak die het budget van menig MKB’er te boven gaat. De oplossing zou wel eens kunnen liggen in collectiviteit. Richt je als ontwikkelaar op brancheorganisaties, is een advies uit de zaal.

MKB Let’s play

Na de lunch mocht ik mijn visie geven op de ontwikkeling van serious gaming voor het MKB. Het MKB is een groeimarkt voor game-ontwikkelaars. Daar hoeven we niet over te discussiëren, volgens mij. De vraag is: waneer stap je als ontwikkelaar in? Moet je je nu al op het MKB richten?

In mijn presentatie trok ik de vergelijking met internet. De eerste website kwam online in 1990. In 1996 kwamen bedrijven als de NS, ING en Shell online, de grote jongens. Het MKB volgde veel later. De winnaar van de MKB Top 100 van 2008, Normteq, kwam pas in 2004 online. Eenzelfde ontwikkeling zie ik bij serious games gebeuren. Veel grote bedrijven zijn al ingestapt, getuige de portfolio’s van game-ontwikkelaars. Het MKB volgt mondjesmaat.

Maar dat serious gaming binnen het MKB gaat doorbreken, daar twijfel ik niet aan. Daarvoor zijn de grote voordelen van games te groot: zonder risico experimenteren en leren, geen ruis, het doorlopen van patronen en natuurlijk de funfactor. Daarbij speelt al 43 procent van de Nederlanders regelmatig games. And still counting…

Serious gaming in het MKB bevindt zich nog aan het begin van de levenscyclus. De innovators en early adaptors snuffelen aan de mogelijkheden en gaan aan de slag. Het grote geld moet nog komen uit deze markt. De vraag voor game-ontwikkelaars is: wanneer spring je op deze markt in? Is het al interessant voor je? Of kun je nu al in deze markt investeren om in de toekomst de vruchten daarvan te plukken? Of moet je nog even afwachten?Het antwoord zal per ontwikkelaar verschillen, maar dat het MKB als markt het onderzoeken waard is, dat is zeker.

| View | Upload your own

Van Purno de Purno naar Sharkworld

De oorsprong van Ranj ligt in de animatiewereld. Onder de naam Hootchie Cootchie ontwikkelden ze de succesvolle serie Purno de Purno. Uit dit bedrijf is Ranj ontstaan, met de focus op games. De afgelopen jaren is de focus gelegd op serious games en daarbinnen op educatieve games. De projectmanagementgame Sharkworld is hiervan een goed voorbeeld. Zie voor meer voorbeelden van Ranj de website.

Binnen serious gaming zijn twee stromingen te onderscheiden. De academische, de wereld van SAGANET, en de praktische, waar Ranj zich onder schaart. De praktische ervaring van Ranj leert dat een succesvolle game pas succesvol kan zijn als er, naast natuurlijk een goede game, een goede campagne omheen wordt gevoerd. Ranj is steeds vaker betrokken bij het proces na de ontwikkeling van de game, namelijk de marketing.

Waarom serious gaming?

Michaël Bas geeft de volgende redenen:

• Processen in plaats van statisch lesmateriaal
• Spelen zit ingebakken in de mens
• Impliciet leren
• Intrinsieke motivatie
• De speler geeft zijn actief eigen leerproces vorm
• Beleven en ervaren
• Complexe materie inzichtelijk maken
• Faciliteert meerdere leerstijlen
• Leercirkel: plan > do > check > act
• Meerdere lagen van kennisoverdracht

Leertheorieën

De afgelopen eeuw zijn verschillende leertheorieën ontwikkeld. Achtereenvolgens behaviourisme, cognitivisme en constructivisme.
Behaviourisme gaat om conditioneren, oftewel stampen. Pavlov en zijn hond vormen het bekendste voorbeeld.
Cognitivisme gaat over informatieverwerkingsmodellen. Bas noemt Gagné en zijn boek ‘Nine Events of Instruction’ als voorbeeld.
De meest recente stroming heet het constructivisme. De leerling geeft zijn eigen leerproces vorm en de leraar fungeert als coach. Constructivisime is de constructie van ideeën en inzichten. Voorbeelden zijn Piaget en Bruner.

Criteria

Serious games zijn uitermate geschikt om het constructivistisch leren (of competentiegericht leren) vorm te geven. Maar wanneer zet je wel, en wanneer juist geen game in? Bas geeft de volgende criteria:

• Er is sprake van een proces
• Impliciet leren is belangrijk
• Er is sprake van een complexe situatie
• De situatie is te vertalen naar gamerules
• Er is gecombineerde didactische transfer mogelijk
• Een actieve houding van de speler is belangrijk

Valkuilen bij serious gaming

• Horseless cariage syndroom. De eerste auto was een koets zonder paarden. Nieuwe technologische mogelijkheden moet je optimaal inzetten om de werkelijke kracht te gebruiken.
• Geen gameplay.
• Closed door syndroom. Je staat voor een dichte deur en moet eerst een opdracht (bijvoorbeeld een wiskundesom) doen alvorens de deur opengaat. Het gevolg: frustratie.
• Let op de flow, de balans tussen uitdaging en de vaardigheid van de speler. Is de verhouding zoek dan resulteert dat in frustratie of juist verveling.

Voorkom de “A.I. winter”

Serious gaming is sterk in ontwikkeling. Er zijn voorbeelden te over, maar werkt het ook echt? Deze vraag komt steeds vaker uit de markt. Bas merkt op dat nooit iemand vraagt of die klassen en schoolboeken nou optimaal werken, maar dat terzijde. Ranj voert serieus onderzoek uit naar de effecten van serious gaming. Het bedrijf (zo’n 25 man groot) heeft zelfs een onderzoeker in dienst.

Dit onderzoek raakt aan wat Bas het voorkomen van de “A.I. winter” noemt. Artificial Intelligence was in de jaren ’80 enorm hot, maar kon de verwachtingen niet waarmaken, waardoor de fondsen opdroogden.

Ontwikkelingen serious gaming

Bas sluit af met het noemen van enkele ontwikkelingen rond serious gaming.

• Serious gaming wordt een serieuze tak in de industrie
• Hardcore wordt casual MMO (massive multiplayer online) en sociaal
• Er ontstaan nieuwe verdienmodellen, virtuele economieën, en real money trading (RMT, zoals het verhandelen van virtuele zwaarden en karakters)
• Verdeling en focus marktsegmenten
• Er ontstaat een heldere indeling

Al met al een interessante en leerzamen lunchlezing. Ranj laat zien dat ze serious gaming echt serieus nemen door niet alleen met het spel bezig te zijn, maar ook met didactische modellen en het aantonen en meetbaar maken van effect.

Meer informatie en het programma staan hieronder.

Nut en noodzaak van serious gaming in uw branche

Human health, Logistiek & groothandel, Reclame & communicatie

Hoe u met serious gaming…
…processen optimaliseert
…beter uw doelgroep bereikt
…de toegevoegde waarde van uw producten vergroot
…effectiever personeel inzet
…zonder risico experimenteert en innovaties test
…slimmer samenwerkt
oftewel
…succesvol opereert!

Spelen is van alle tijden. Al tientallen jaren worden spellen en simulaties ingezet met een serieus doel. Deze spellen – serious games genaamd -  worden door bedrijven, opleidingsinstituten, brancheorganisaties en zorginstellingen veelvuldig ingezet in training, instructie, werving & selectie, marketing, opleiding, visualisatie, bewustwording en teambuilding. De komende jaren zet deze ontwikkeling flink door. Serious gaming blijkt straks niet alleen nuttig, maar zelfs noodzakelijk voor succes in uw branche. Het seminar ‘Nut en noodzaak van serious gaming’ geeft u inzicht in de kansen van serious gaming, nu en in de toekomst. De parallelsessies gaan specifiek in op cases en behoeften binnen uw sector.

Voor wie?

U bent binnen een brancheorganisatie, opleidingsinstituut, adviesbureau, instelling of onderneming actief in de human health, logistiek & groothandel of reclame & communicatie en bent geïnteresseerd in wat serious gaming voor u kan betekenen.

Wat levert dit seminar u op?

• U krijgt inzicht hoe u in uw branche kunt profiteren van de inzet van serious games.
  • Human health: voorlichten en behandelen van patiënten, visualiseren van medische informatie, instrueren van medewerkers over gebruik van medische apparatuur en opleiden van personeel.
  • Logistiek & groothandel: werven en opleiden van personeel, optimaliseren van processen, kostenreductie en serviceverbetering.
  • Reclame & communicatie: adverteren, traffic genereren, bewustwording creëren.
• U komt in contact met ontwikkelaars van serious games.
• U werkt samen met andere partijen in uw branche en keten.

Programma

• 10.00 – 10.30 uur: Ontvangst
• 10.30 – 10.40 uur: Opening door dagvoorzitter
• 10.40 – 11.10 uur: Wetenschappelijke achtergrond van leren met serious games. Prof. Dr. Wim Veen, hoogleraar didactiek en onderwijsontwikkeling TU Delft
• 11.10 – 11.50 uur: De mogelijkheden en onmogelijkheden van serious games, nu en in de toekomst. Jurriaan van Rijswijk, Games Factory Online, Game Entertainment Europe
• 11.50 – 12.05 uur: Pauze
• 12.05 – 12.40 uur: De relevantie van games. Presentatie van het Nationaal Gaming Onderzoek 2008 van Newzoo en TNS NIPO. Peter Warman, Newzoo
• 12.40 – 13.00 uur: Pitches van simulatie- en game-ontwikkelaars
• 13.00 – 14.00 uur: Lunch en playground
• 14.00 – 15.30 uur: Parallelsessies per branche: human health, logistiek & groothandel, reclame & communicatie
• 15.30 – 16.00 uur: Plenaire discussie en afsluiting
• 16.00 – 17.00 uur: Borrel en playground

Programma parallelsessies

U kunt aan de sessies van één branche deelnemen.

Human health

• Inleiding serious gaming in de human health. Willem Schroeijers, innovatieadviseur Syntens
• Case: opleiding van professionals met Gaming In De Zorg (GIDZ). Gerard Meurs, UMCG, en Wieke Paulusma, Mad Multimedia
• Case: Nationale Zorgmanagement Competitie 2008, over marktwerking in de zorg. Milo Hendriks, Bedrijfssimulaties.nl
• Case: pijnbestrijding met SnowWorld (onder voorbehoud)
• Interactieve discussie over behoeften en kansen met publiek en sprekers.

Logistiek & groothandel

• Inleiding logistiek & groothandel. Innovatieadviseur Syntens
• Case: Wharehousetraining. Erik Jutten, Jutten Simulation
• Case: Netwerkontwerp en -optimalisatie met RESPONSE. Jannette van Staalduinen, TNO Mobiliteit
• Case: Logistieke analyse en optimalisatie door simulatie. Dirk-Jan Moens, Talumis
• Interactieve discussie over behoeften en kansen met publiek en sprekers.

Reclame & communicatie

• Inleiding reclame- en communicatiebranche. Juully Ruiters en Michiel Poppink, innovatieadviseurs Syntens
• Cases: gaming bij de verkoop van producten. Dick Buschman, directeur Achtung
• Hoe kun je als marketeer profiteren van de populariteit en het bereik van bestaande games en game-omgevingen? Peter Warman, Newzoo.
• Interactieve discussie over behoeften en kansen met publiek, sprekers en  Joris van Zoelen, voorzitter Pragma en directeur van Synergie.

Waar en wanneer?

Locatie: Media Plaza in de Jaarbeurs Utrecht
Datum en tijd: 11 april 2008, 10.00 – 17.00 uur
Kosten: Deelname is kosteloos
Meer informatie: Remco Bakker, Syntens, 088 – 444 0 370 of rbk [[[at]]] syntens [[[punt]]] nl
Ralph Bijker, Media Plaza, 030 – 291 4 151 of Ralph.Bijker [[[at]]] mediaplaza [[[punt]]] nl

De lessen uit het rapport:

1. Apply virtual communication tools and facilitation techniques to more effectively connect people from around the world.
2. Use collaborative spaces to gather knowledge, express ideas and concerns and share passions.
3. Spend more time on setting organizational context and communicating where the organization needs to go.
4. Improve the visibility of both formal and informal skills.
5. Use dashboards linked to collaborative tools to capture key realtime information about people, activities and outcomes.
6. Provide more frequent guidance and link performance to recognition.

Een korte samenvatting:

“Globalization is placing new demands on today’s corporate leaders. As organizations continue to expand and operate in a more virtual environment, executives are being asked to provide guidance and direction to teams working across time zones and distances. In addition, the competitive environment is requiring leaders to make sense of increasingly disparate sources of information and make decisions more rapidly. In this changing environment, where can organizations turn to see the future of leadership? How can they determine the skills and tools that leaders will need to be successful? We believe that online gaming provides a window into the future of organizations and the leadership capabilities necessary to guide enterprises to success.”