Conclusie: interessant wetenschappelijk onderzoek, maar (nog) te weinig aandacht voor kennisoverdracht naar de gamesindustrie.

Het onderzoek: menselijke karakters en games besturen met je hersenen

Het wetenschappelijk onderzoek dat binnen GATE wordt uitgevoerd is veelbelovend. Zo wordt onderzoek gedaan naar manieren om geautomatiseerd (en dus goedkoper) virtuele werelden te bouwen. En onderzoek naar virtuele karakters probeert het gedrag en de communicatie van deze virtuele mensen zoveel mogelijk op echte mensen te laten lijken. Ander onderzoek kijkt naar mogelijkheden om de hersenen als intuïtieve aansturing van games te gebruiken, zodat de capaciteit van de hersenen (bijna) volledig naar de te trainen taak kan uitgaan in plaats van het begrijpen van al die knopjes. En minder technisch, maar absoluut niet minder relevant is het onderzoek in hoeverre games en simulaties gebruikt kunnen worden om vaardigheden te trainen.

De status van alle onderzoeksprojecten staat in de factsheet (pdf) op de website van GATE.

Pilotprojecten: niet het neusje van de zalm, maar gericht op awareness

Drie pilotprojecten passeerden de revue, in drie deelgebieden: gezondheidszorg, veiligheid en educatie. Wie enorm enerverende innovatieve project verwachtte (zoals ik) kwam bedrogen uit. De Scottie van Waag Society is innovatief, maar kenden we al van voor GATE. En games voor burgemeesters om hen te trainen in crisismanagementtraining en voor scholieren om hen te de beginselen van Newton bij te brengen vind ik, hoe leuk de games ook zijn, niet vallen onder het kopje ‘innovative games’ waarmee GATE zich profileert.

Scottie van Waag Society

De pitolprojecten zijn dan ook bedoeld voor het creëren van awareness. Helaas gingen de presentaties op dat aspect niet in.

De toekomst van serious gaming

Echt interessant was de laatste presentatie van William Swartout, director of technology van het Institute for Creative Technologies in California. Hij ging in op het verhogen van de effectiviteit van serious gaming en vervolgens op nieuwe technologieën.

Verhogen van de effectiviteit van games

Serious games worden pas werkelijk effectief als we ze serieus ontwikkelen. Dus niet het ontwikkelen van een serious game op basis van een bestaand entertainmentspel (zoals Marine Doom) of een serious game ook inzetten voor een ander doel (zoals America’s Army: bedoeld als wervingsspel werd het ook een trainingsspel). Maar vanaf het allereerste begin serieus met de leerdoelen aan de slag:

1. Begrijp ten volle het domein waarvoor de game ontwikkeld wordt.
2. Stel de leerdoelen vast op basis van de kennis uit stap 1.
3. Ontwerp de game rond de leerdoelen (die vormen dus de basis!).
4. Biedt (virtuele) begeleiding en coaching aan tijdens het leerproces.

Nieuwe technologieën voor serious gaming

Swartout schetst zijn visie over het toekomstige virtuele karakter: “almost human”. Dat betekent dat deze “mens”…

• …niet handelt volgens scripts (als dit gebeurt… dan doe dit…)
• …inspeelt op de omgeving waarin het karakter zich bevindt.
• …emoties begrijpt en kan deze ook uiten.
• …communiceert in woord en gebaar (tachtig procent van communicatie is non-verbaal).
• …verschillende rollen kan spelen.

Het Institute for Creative Technologies van Swarout voert onderzoek uit om tot deze virtuele mens te komen. Hij toont ons video’s van een trainingsmodule waarin militairen training krijgen in het voeren van bilaterale onderhandelingen. De militair voert een onderhandeling met twee virtuele karakters. En dan niet met toetsenborden, maar gewoon staand en sprekend voor een levensgrootte projectie.

Onderhandelen met een virtueel karakter in Elect Bilat

Ook is het instituut bezig met onderzoek naar het herkennen van de ‘tone of voice’ van gesproken tekst (is het een vraag, een commando of juist sarcastisch?) en gezichtsuitdrukkingen en doen ze onderzoek naar manieren om een virtueel karakter er echt uit te laten zien. Al eerder schreef ik hierover: Meet Emily.

Kennisuitwisseling tussen onderzoeksinstellingen en industrie komt

Baanbrekend onderzoek, ook in Nederland, maar de schakel naar de gamesindustrie, de toepassers, is nog niet gevonden. Daarvoor waren de presentaties misschien ook te kort. De ‘knowledge transfer projects‘ moeten de missende schakel gaan vormen. De komende maanden moeten deze projecten gevormd worden. Over een jaar zullen we tijdens het volgende symposium horen hoe het ervoor staat.

Klik hier om de innovatiekrant als pdf te downloaden (1 MB)

Eerder verschenen op Frankwatching al drie artikelen over het seminar:

• Serious gaming: leren wordt fun
• Serious gaming = serious business!
• Taking gaming serious

Businessgames en ondernemerschap

Fons Vernooij, hoofddocent op de afdeling Accounting van de Vrije Universiteit, trapte het seminar af met een presentatie over twee aan de universiteit ontwikkelde games: ‘Tel uit je Winst‘ en ‘Bedrijf in Balans‘. In deze games strijden teams tegen elkaar in gesimuleerde handelsondernemingen. De financiële verslaglegging staat hierin centraal. De games zijn een initiatief van de Digitale Universiteit en worden toegepast binnen het onderwijs, maar kunnen, en daar komt het thema van de dag om de hoek kijken, ook in het bedrijfsleven worden toegepast. Vernooij ziet vooral startende ondernemers als doelgroep, omdat het thema de essentie van ondernemerschap raakt.

Zoals bij de VU zullen er nog veel meer games op de plank liggen in het onderwijs. Games die wellicht met een kleine aanpassingen zo binnen het MKB toegepast kunnen worden. Vernooij opende ons hiervoor de ogen.

| View | Upload your own

ICT-loze simulaties

De tweede presentatie was van Bert van der Veerdonk van Bureau Veermans. Dit bureau houdt zich al 25 jaar bezig met ervarend leren. ICT speelt hierin geen enkele rol (net als in de presentatie van Van der Veerdonk, het kan prima zonder ppt bewijst hij). De mens staat centraal. De werknemers van Bureau Veermans hebben allemaal een onderwijs- én theaterachtergrond.

Van der Veerdonk leidt ons op interactieve wijze langs de activiteitendie zijn bureau uitvoert, variërend van mystery-shopping en on-the-job training in de detailhandel tot de keuken als metafoor voor logistieke medewerkers. Een letterlijke metafoor, want de teams moesten een complete maaltijd bereiden voor collega’s van een andere vestiging. belangrijk leerdoel was het nemen van verantwoordelijkheid en elkaar daarop aanspreken.

Van der Veerdonk doet nog niets met ICT, maar betreurt dat. Hij ziet in de markt voor leertrajecten een duidelijke scheiding tussen het aanleren van kennis door middel van e-learning enerzijds en het aanleren van houding en vaardigheden door middel van rollenspellen anderzijds. “Kunnen we dit niet vervlechten? “, is zijn vraag.

Er is iets mis!

De aanleiding bij klanten om contact met Bureau Veermans op te nemen is altijd: Er is iets mis! Er is een probleem. Binnen het MKB kan dit een probleem zijn, wordt al snel vanuit de zaal geroepen. In de discussie daarop ontstaat het idee voor een MKB-game voor probleemherkenning, -definitie en voor het zien van oplossingsrichtingen.

Tweede probleem voor de toepassing van serious games in het MKB is de prijs. Het ontwikkelen van games is nog altijd een kostbare zaak die het budget van menig MKB’er te boven gaat. De oplossing zou wel eens kunnen liggen in collectiviteit. Richt je als ontwikkelaar op brancheorganisaties, is een advies uit de zaal.

MKB Let’s play

Na de lunch mocht ik mijn visie geven op de ontwikkeling van serious gaming voor het MKB. Het MKB is een groeimarkt voor game-ontwikkelaars. Daar hoeven we niet over te discussiëren, volgens mij. De vraag is: waneer stap je als ontwikkelaar in? Moet je je nu al op het MKB richten?

In mijn presentatie trok ik de vergelijking met internet. De eerste website kwam online in 1990. In 1996 kwamen bedrijven als de NS, ING en Shell online, de grote jongens. Het MKB volgde veel later. De winnaar van de MKB Top 100 van 2008, Normteq, kwam pas in 2004 online. Eenzelfde ontwikkeling zie ik bij serious games gebeuren. Veel grote bedrijven zijn al ingestapt, getuige de portfolio’s van game-ontwikkelaars. Het MKB volgt mondjesmaat.

Maar dat serious gaming binnen het MKB gaat doorbreken, daar twijfel ik niet aan. Daarvoor zijn de grote voordelen van games te groot: zonder risico experimenteren en leren, geen ruis, het doorlopen van patronen en natuurlijk de funfactor. Daarbij speelt al 43 procent van de Nederlanders regelmatig games. And still counting…

Serious gaming in het MKB bevindt zich nog aan het begin van de levenscyclus. De innovators en early adaptors snuffelen aan de mogelijkheden en gaan aan de slag. Het grote geld moet nog komen uit deze markt. De vraag voor game-ontwikkelaars is: wanneer spring je op deze markt in? Is het al interessant voor je? Of kun je nu al in deze markt investeren om in de toekomst de vruchten daarvan te plukken? Of moet je nog even afwachten?Het antwoord zal per ontwikkelaar verschillen, maar dat het MKB als markt het onderzoeken waard is, dat is zeker.

| View | Upload your own

Van Purno de Purno naar Sharkworld

De oorsprong van Ranj ligt in de animatiewereld. Onder de naam Hootchie Cootchie ontwikkelden ze de succesvolle serie Purno de Purno. Uit dit bedrijf is Ranj ontstaan, met de focus op games. De afgelopen jaren is de focus gelegd op serious games en daarbinnen op educatieve games. De projectmanagementgame Sharkworld is hiervan een goed voorbeeld. Zie voor meer voorbeelden van Ranj de website.

Binnen serious gaming zijn twee stromingen te onderscheiden. De academische, de wereld van SAGANET, en de praktische, waar Ranj zich onder schaart. De praktische ervaring van Ranj leert dat een succesvolle game pas succesvol kan zijn als er, naast natuurlijk een goede game, een goede campagne omheen wordt gevoerd. Ranj is steeds vaker betrokken bij het proces na de ontwikkeling van de game, namelijk de marketing.

Waarom serious gaming?

Michaël Bas geeft de volgende redenen:

• Processen in plaats van statisch lesmateriaal
• Spelen zit ingebakken in de mens
• Impliciet leren
• Intrinsieke motivatie
• De speler geeft zijn actief eigen leerproces vorm
• Beleven en ervaren
• Complexe materie inzichtelijk maken
• Faciliteert meerdere leerstijlen
• Leercirkel: plan > do > check > act
• Meerdere lagen van kennisoverdracht

Leertheorieën

De afgelopen eeuw zijn verschillende leertheorieën ontwikkeld. Achtereenvolgens behaviourisme, cognitivisme en constructivisme.
Behaviourisme gaat om conditioneren, oftewel stampen. Pavlov en zijn hond vormen het bekendste voorbeeld.
Cognitivisme gaat over informatieverwerkingsmodellen. Bas noemt Gagné en zijn boek ‘Nine Events of Instruction’ als voorbeeld.
De meest recente stroming heet het constructivisme. De leerling geeft zijn eigen leerproces vorm en de leraar fungeert als coach. Constructivisime is de constructie van ideeën en inzichten. Voorbeelden zijn Piaget en Bruner.

Criteria

Serious games zijn uitermate geschikt om het constructivistisch leren (of competentiegericht leren) vorm te geven. Maar wanneer zet je wel, en wanneer juist geen game in? Bas geeft de volgende criteria:

• Er is sprake van een proces
• Impliciet leren is belangrijk
• Er is sprake van een complexe situatie
• De situatie is te vertalen naar gamerules
• Er is gecombineerde didactische transfer mogelijk
• Een actieve houding van de speler is belangrijk

Valkuilen bij serious gaming

• Horseless cariage syndroom. De eerste auto was een koets zonder paarden. Nieuwe technologische mogelijkheden moet je optimaal inzetten om de werkelijke kracht te gebruiken.
• Geen gameplay.
• Closed door syndroom. Je staat voor een dichte deur en moet eerst een opdracht (bijvoorbeeld een wiskundesom) doen alvorens de deur opengaat. Het gevolg: frustratie.
• Let op de flow, de balans tussen uitdaging en de vaardigheid van de speler. Is de verhouding zoek dan resulteert dat in frustratie of juist verveling.

Voorkom de “A.I. winter”

Serious gaming is sterk in ontwikkeling. Er zijn voorbeelden te over, maar werkt het ook echt? Deze vraag komt steeds vaker uit de markt. Bas merkt op dat nooit iemand vraagt of die klassen en schoolboeken nou optimaal werken, maar dat terzijde. Ranj voert serieus onderzoek uit naar de effecten van serious gaming. Het bedrijf (zo’n 25 man groot) heeft zelfs een onderzoeker in dienst.

Dit onderzoek raakt aan wat Bas het voorkomen van de “A.I. winter” noemt. Artificial Intelligence was in de jaren ’80 enorm hot, maar kon de verwachtingen niet waarmaken, waardoor de fondsen opdroogden.

Ontwikkelingen serious gaming

Bas sluit af met het noemen van enkele ontwikkelingen rond serious gaming.

• Serious gaming wordt een serieuze tak in de industrie
• Hardcore wordt casual MMO (massive multiplayer online) en sociaal
• Er ontstaan nieuwe verdienmodellen, virtuele economieën, en real money trading (RMT, zoals het verhandelen van virtuele zwaarden en karakters)
• Verdeling en focus marktsegmenten
• Er ontstaat een heldere indeling

Al met al een interessante en leerzamen lunchlezing. Ranj laat zien dat ze serious gaming echt serieus nemen door niet alleen met het spel bezig te zijn, maar ook met didactische modellen en het aantonen en meetbaar maken van effect.

Meer informatie en het programma staan hieronder.

Nut en noodzaak van serious gaming in uw branche

Human health, Logistiek & groothandel, Reclame & communicatie

Hoe u met serious gaming…
…processen optimaliseert
…beter uw doelgroep bereikt
…de toegevoegde waarde van uw producten vergroot
…effectiever personeel inzet
…zonder risico experimenteert en innovaties test
…slimmer samenwerkt
oftewel
…succesvol opereert!

Spelen is van alle tijden. Al tientallen jaren worden spellen en simulaties ingezet met een serieus doel. Deze spellen – serious games genaamd -  worden door bedrijven, opleidingsinstituten, brancheorganisaties en zorginstellingen veelvuldig ingezet in training, instructie, werving & selectie, marketing, opleiding, visualisatie, bewustwording en teambuilding. De komende jaren zet deze ontwikkeling flink door. Serious gaming blijkt straks niet alleen nuttig, maar zelfs noodzakelijk voor succes in uw branche. Het seminar ‘Nut en noodzaak van serious gaming’ geeft u inzicht in de kansen van serious gaming, nu en in de toekomst. De parallelsessies gaan specifiek in op cases en behoeften binnen uw sector.

Voor wie?

U bent binnen een brancheorganisatie, opleidingsinstituut, adviesbureau, instelling of onderneming actief in de human health, logistiek & groothandel of reclame & communicatie en bent geïnteresseerd in wat serious gaming voor u kan betekenen.

Wat levert dit seminar u op?

• U krijgt inzicht hoe u in uw branche kunt profiteren van de inzet van serious games.
  • Human health: voorlichten en behandelen van patiënten, visualiseren van medische informatie, instrueren van medewerkers over gebruik van medische apparatuur en opleiden van personeel.
  • Logistiek & groothandel: werven en opleiden van personeel, optimaliseren van processen, kostenreductie en serviceverbetering.
  • Reclame & communicatie: adverteren, traffic genereren, bewustwording creëren.
• U komt in contact met ontwikkelaars van serious games.
• U werkt samen met andere partijen in uw branche en keten.

Programma

• 10.00 – 10.30 uur: Ontvangst
• 10.30 – 10.40 uur: Opening door dagvoorzitter
• 10.40 – 11.10 uur: Wetenschappelijke achtergrond van leren met serious games. Prof. Dr. Wim Veen, hoogleraar didactiek en onderwijsontwikkeling TU Delft
• 11.10 – 11.50 uur: De mogelijkheden en onmogelijkheden van serious games, nu en in de toekomst. Jurriaan van Rijswijk, Games Factory Online, Game Entertainment Europe
• 11.50 – 12.05 uur: Pauze
• 12.05 – 12.40 uur: De relevantie van games. Presentatie van het Nationaal Gaming Onderzoek 2008 van Newzoo en TNS NIPO. Peter Warman, Newzoo
• 12.40 – 13.00 uur: Pitches van simulatie- en game-ontwikkelaars
• 13.00 – 14.00 uur: Lunch en playground
• 14.00 – 15.30 uur: Parallelsessies per branche: human health, logistiek & groothandel, reclame & communicatie
• 15.30 – 16.00 uur: Plenaire discussie en afsluiting
• 16.00 – 17.00 uur: Borrel en playground

Programma parallelsessies

U kunt aan de sessies van één branche deelnemen.

Human health

• Inleiding serious gaming in de human health. Willem Schroeijers, innovatieadviseur Syntens
• Case: opleiding van professionals met Gaming In De Zorg (GIDZ). Gerard Meurs, UMCG, en Wieke Paulusma, Mad Multimedia
• Case: Nationale Zorgmanagement Competitie 2008, over marktwerking in de zorg. Milo Hendriks, Bedrijfssimulaties.nl
• Case: pijnbestrijding met SnowWorld (onder voorbehoud)
• Interactieve discussie over behoeften en kansen met publiek en sprekers.

Logistiek & groothandel

• Inleiding logistiek & groothandel. Innovatieadviseur Syntens
• Case: Wharehousetraining. Erik Jutten, Jutten Simulation
• Case: Netwerkontwerp en -optimalisatie met RESPONSE. Jannette van Staalduinen, TNO Mobiliteit
• Case: Logistieke analyse en optimalisatie door simulatie. Dirk-Jan Moens, Talumis
• Interactieve discussie over behoeften en kansen met publiek en sprekers.

Reclame & communicatie

• Inleiding reclame- en communicatiebranche. Juully Ruiters en Michiel Poppink, innovatieadviseurs Syntens
• Cases: gaming bij de verkoop van producten. Dick Buschman, directeur Achtung
• Hoe kun je als marketeer profiteren van de populariteit en het bereik van bestaande games en game-omgevingen? Peter Warman, Newzoo.
• Interactieve discussie over behoeften en kansen met publiek, sprekers en  Joris van Zoelen, voorzitter Pragma en directeur van Synergie.

Waar en wanneer?

Locatie: Media Plaza in de Jaarbeurs Utrecht
Datum en tijd: 11 april 2008, 10.00 – 17.00 uur
Kosten: Deelname is kosteloos
Meer informatie: Remco Bakker, Syntens, 088 – 444 0 370 of rbk [[[at]]] syntens [[[punt]]] nl
Ralph Bijker, Media Plaza, 030 – 291 4 151 of Ralph.Bijker [[[at]]] mediaplaza [[[punt]]] nl

1. They are bottom-line oriented.
2. They understand the power of diversity.
3. They thrive on change.
4. They see learning as fun.
5. They marinate on the “edge”.

Het artikel eindigt met het volgende advies:

“Together, these five attributes make for employees who are flexible, resourceful, improvisational, eager for a quest, believers in meritocracy, and foes of bureaucracy. If your organization is receptive to these traits (and it should be), look for gamers and the disposition they will bring you.”

Het artikel is hier te vinden. Ook het commentaar is lezenswaardig.

De lessen uit het rapport:

1. Apply virtual communication tools and facilitation techniques to more effectively connect people from around the world.
2. Use collaborative spaces to gather knowledge, express ideas and concerns and share passions.
3. Spend more time on setting organizational context and communicating where the organization needs to go.
4. Improve the visibility of both formal and informal skills.
5. Use dashboards linked to collaborative tools to capture key realtime information about people, activities and outcomes.
6. Provide more frequent guidance and link performance to recognition.

Een korte samenvatting:

“Globalization is placing new demands on today’s corporate leaders. As organizations continue to expand and operate in a more virtual environment, executives are being asked to provide guidance and direction to teams working across time zones and distances. In addition, the competitive environment is requiring leaders to make sense of increasingly disparate sources of information and make decisions more rapidly. In this changing environment, where can organizations turn to see the future of leadership? How can they determine the skills and tools that leaders will need to be successful? We believe that online gaming provides a window into the future of organizations and the leadership capabilities necessary to guide enterprises to success.”

• Invloed van games (met Jeroen Jansz (UVA), Keith Bakker (Wildhorses, Smith & Jones), Regina van den Eijnden (IVO) en Arda Gerkens (SP)
• Belang van games (met Jurrie Hobers (Codemasters), Boris van de Ven (Gamekings), Pieter Slingerland (BGIn en Coded Illusions) en Jeroen van Mastrigt (HKU)
• Games hebben de toekomst (met Jasper Schoo (e-Sportbond), Seth van der Meer (NLGD) en Wim Veen (TU Delft)

Athans, dat was de bedoeling.

Een lekker verhit debat wilde het maar niet worden. Terwijl het eerste onderwerp (verslaving en geweld) toch alle aanleiding gaf. Aan tafel waren de experts het echter behoorlijk met elkaar eens. De game is niet het probleem. Verslaving is niet het gevolg van een game, maar van een persoonlijkheidsstoornis. Bepaalde risicogroepen hebben aanleg voor verslaving en gameverslaving kan daar een uiting van zijn. En geweld: games hebben niet voor niets een leeftijdskwalificatie (PEGI-rating). Het verkopen van een 16+ game aan de 14-jarige is zelfs strafbaar, maar wordt niet gehandhaafd. Verslaving en geweld zijn vooral een zaak van opvoeding. De op deze avond gelanceerde website www.weetwatzegamen.nl komt dan ook als geroepen.

Het was een preek voor eigen parochie, want de zaal was het hier grotendeels mee eens. Jammer dat de critici niet op kwamen dagen. Des te opvallender was het dat verslaving ook in de volgende discussie steeds weer de kop op stak. Is het een teken aan de wand dat gamers en ontwikkelaars in de verdediging schieten ook als er niets te verdedigen is? Een teken van frustratie en zich onbegrepen voelen?

Helaas kwamen daarom het belang en de toekomst van games te weinig aan bod, terwijl juist dit interessant is. Games zijn niet alleen van het ‘nu’, maar nog veel meer de toekomst. De huidige basis van onderwijs, onderzoeken en creativiteit bij ontwikkelaars (de drie krachten van de gamesindustrie in Nederland volgens Jeroen van Mastrigt) is uitstekend. uitbouwen dus!

Ter afsluiting nog enkele opvallende uitspraken uit het debat:

Pieter Slingerland over werken binnen ontwikkelaar Coded Illusions: “Games maken is het leukst en ook het moeilijkst. We snappen er vrij weinig van.” En even later hierop inhakend: “Wij doen dus ook enorm veel research.”

Jeroen van Mastrigt: “De economische waarde van games ligt vooral in toepassingen buiten de entertainment.”

Jurrie Hobers: “De groeikansen van Nederland zitten in de development.”

Arda Gerkens: “In Nederland zijn twee internationaal succesvolle sectoren die de weg naar de politiek niet weten te vinden: dance en games.”

Wim Veen over de kracht van samen leren in games: “Mensen leren niet door internaliseren, maar door externaliseren.”

Op het moment van schrijven staat de video van het debat nog niet online, maar volgt waarschijnlijk later hier.

De presentatie is hier terug te kijken en ook zonder het verhaal van spreker Paul Ras goed te volgen.

• Do serious games really promote learning?
• Who uses serious games?
• What do learners think about serious games?
• What can we expect in the near future?
• How do we start a serious game initiative for our organization?

Zeer lezenswaardig! Download het volledige document als pdf.

Serious games worden voor verschillende doeleinden ingezet, zoals onderwijs, training en simualtie, besluitvorming, marketing, kunst, gebruikers interface.

De kracht van een serious game is dat deze mensen motiveert (er is een verhaallijn, een uitdaging en beloning) en dat de game aangepast kan worden aan de vaardigheden van de speler. Daarnaast geeft een game direct feedback op beslissingen en acties en kunnen ze (in principe) altijd en overal gespeeld worden.

Hoe worden serious games gebruikt?

• Om mensen te trainen in het gebruik van apparaten
• Om mensen in bepaalde procedures te trainen
• Leren van feiten en vaardigheden
• Om bepaalde gedrag te stimuleren
• Om inzicht in processen te krijgen
• Om mensen af te leiden
• Om mensen contact te laten onderhouden
• Marketing
• En vele andere toepassingen

Definitie serious gaming

“[any] computerized game whose chief mission is not entertainment [including] entertainment games which can be reapplied to a different mission other than entertainment”

Vraagstelling

Welke mogelijkheden biedt de inzet van serious games en gametechnologie in de maatschappelijke sectoren zorg, veiligheid en mobiliteit en welke knelpunten verhinderen de toekomstige verbreding en opschaling van serious games naar deze sectoren en hoe kunnen deze knelpunten worden weggenomen?

Belangrijkste conclusies

Serious games en gametechnologie worden op dit moment al voor een groot aantal verschillende toepassingen gebruikt.

Het ontwikkelen van serious games is een vak op zich.

Het concept ‘serious games’ verkoopt zich, ondanks de bijna overdreven aandacht in de media, zeker niet vanzelf.

Er is een strikte scheiding tussen de markt voor entertainment games en de markt voor serious games.

Binnen de ontwikkelgemeenschap van serious games in Nederland zijn twee ‘bloedgroepen’ te onderscheiden: die van grafische ontwerpbureaus en die van ingenieurs die gespecialiseerd zijn in simulaties.

De keuze om bij het ontwikkelen van een serious game de hoge kwaliteitseisen van een entertainment game te hanteren, is van groot belang voor de eventuele uitwisseling tussen sectoren en tussen markten.

De ontwikkelkosten van serious games die in eigen beheer, louter voor gebruik binnen de eigen organisatie (of zonder duidelijke externe markt voor ogen), zijn ontwikkeld, liggen relatief hoog terwijl de opbrengsten (in termen van gebruik en
diffusie) vaak tegenvallen.

De vaak lange besluitvormingstrajecten in de publieke sectoren vormen een belangrijk knelpunt bij de ontwikkeling van serious games.

Claims dat het gebruik van serious games en gametechnologie direct tot aanzienlijke kostenbesparingen leidt, moeten met een korreltje zout worden genomen. Voor zover ze al optreden, worden ze vaak gecompenseerd door complementaire uitgaven.
Netto leveren de directe effecten dan nauwelijks besparingen op. De complementaire uitgaven (dat wil zeggen investeringen in zaken die voorheen nog of nog niet zo goed werden gedaan) leiden echter als het goed is tot kwaliteitsverbeteringen en de indirecte besparingen die door deze kwaliteitsverbeteringen mogelijk worden
gemaakt, zijn vaak van een veel grotere orde dan de directe besparingen. Die effecten zijn over het algemeen echter moeilijk in geld uit te drukken.

De huidige onvolgroeide status van de markt voor serious games in Nederland zorgt voor relatief hoge prijzen.

De gebrekkige kennis vanuit de sector van (serious) games en gametechnologie zorgt er onder andere voor dat de meeste afnemers (nog) geen bewuste afweging kunnen maken tussen ontwikkelkosten en flexibiliteit.

Voor de implementatie van serious games is de afstemming tussen de game ontwikkelaar en de professionals in de sector van cruciaal belang.

Grootschalige implementatie van ICT-toepassingen die op kleine schaal succesvol zijn, wordt mede belemmerd doordat ICT-systemen onvoldoende zijn geïntegreerd en onvoldoende koppelbaar zijn.

Het volledige rapport in pdf

Serious gaming is serious business door Nikola Pavlov – SimencoNikola Pavlov van ontwikkelaar Simenco beantwoordt in zijn presentatie drie vragen: Is serious gaming relevant? Wat is het verschil tussen games en simulaties? En wat is de relatie tussen serious gaming en business?

Serious gaming: is het relevant?

Ja, is het antwoord. Want

• De jeugd is dag in dag uit met games bezig en dit zijn de nieuwe werknemers.
• Veel games bevatten al een digitale didactiek. Ontwikkelaars van serious gaming kunnen veel leren van entertainment games en hoe deze games de speler wegwijs maken. Het spel Flight Simulator is uitermate complex, maar door stapsgewijze opbouw leren spelers stpaje voor stapje een vliegtuig besturen.
• De entertainment games zijn booming.

Game of simulatie?

Het uitgangspunt van simulaties is de werkelijkheid en kennen daarmee een beperking. De toegevoegde waarde van games is dat juist deze vraag mogelijk is: Wat kan ik in de werkelijkheid niet? Enkele functies hiervan zijn bijvoorbeeld:

• Probleembewust maken en motiveren
• Het ontwikkelen van vaardigheden
• Teamvorming
• Beslissingen nemen

Serious gaming is serious business

Het derde punt van Pavlov is de praktijk. Hoe worden games ingezet in het bedrijfsleven? Hij focust zich hierbij op HR-mogelijkheden volgens het schema: werving –> selectie –> introductie –> opleiding –> veranderen. De voorbeelden die Nikola noemt spreken tot de verbeelding. Meest waardevol is dat Pavlov per voorbeeld aangeeft wat de kracht van de inzet van serious games is, namelijk:

• games verleiden
• spelers vertonen natuurlijk gedrag in een spel
• games scheppen een context
• games bieden de mogelijkheid om onbeperkt te oefenen
• games trainen het begrip van complexe processen, die niet-liniair kunnen zijn (in tegenstelling tot bijvoorbeeld video)
• games kunnen het belang van verandering laten zien
• games kunnen de urgentie van verandering laten zien

Definitie serious gaming

In een wereld waar termen door elkaar heen worden gebruikt en volop discussie is over definities, komt een definitie in een presentatie als geroepen. Pavlov sluit zijn presentatie ermee af en geeft benadrukt daarmee gelijk het serieuze karakter van zijn business:

Serious gaming = games of simulaties die door serieuze bedrijven worden ingezet om serieuze problemen op te lossen.

De presentatie van Pavlov is hier te bekijken.

Interessant is trouwens de opmerking van Pavlov dat Simenco niet alleen serious games ontwikkelt, maar door de marktvraag ook steeds vaker het beheer van de games op zich neemt.

Serious gaming in bedrijfstoepassingen door Hennie van Velzen – Games Factory Online

Games Factory Online ontwikkelt zelf geen games, maar nemen de regisseren de ontwikkeling en werken dus samen met andere partijen. De ontwikkeling van een game kent grofweg de volgende fasen:

1. Functioneel en technisch ontwerp
2. Bouwen
3. Testen en uitrollen

Van Velzen hanteert als vuistregel negen maanden als doorlooptijd van het totale project, drie maanden per fase.

Serious gaming is volgens Van Velzen het toepassen van entertainment technologie voor niet-entertainment toepassingen. Interessant is de technooogie-uitwisseling tussen entertainment en niet-entertainment.

En is serious gaming dan relevant? Ook hier is het antwoord: ja. Want we krijgen te maken met Generation C, de generatie waar communicatie en content centraal staan.

Van Velzen laat zien hoe spelers ook in entertainmentgames leerprocessen doorlopen. Zoals bijvoorbeeld in het spel World of Warcraft waar spelers samen strategieën ontwikkelen en uitvoeren. In die samenwerking zie je klassieke patronen terugkomen, zoals in het voorbeeld van Leroy.

De immense populariteit van gaming toont Van Velzen aan de hand van de opkomst van de Nintendo Wii, de spelcomputer die je bestuurt met een controler met bewegingssensoren. Boksen, tennissen en bowlen vergen hiermee meer dan het indrukken van een paar knopjes. Dat spelers in hun enthousiasme de controler niet altijd in de hand weten te houden bewijst de website Wii have a problem

Een voorbeeld hoe games serieus ingezet kunnen worden, is het Ondernemersspel van Games Factory Online. Kenmerkend aan het leerproces is dat het niet primair gaat om kennis, maar om competenties.

Een tweede voorbeeld is Re-Mission. Een spel ontwikkeld voor jonge leukemiepatiënten. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat spelers door eht spel beter met hun ziekte om kunnen gaan en hun medicijnen consistenter nemen.

De businessmodellen die bij de ontwikkeling van serious games mogelijk zijn:

• Sponsering (opdrachtgever)
• Subsidie
• Uitgeversmodel (dit betekent automatisch internationaal gaan, omdat Nederland een te kleine markt is)

Games Factory Online hanteert van een combinatie van bovenstaande modellen.

Het nut van quizgames als serious games door Jean in het Panhuis – ING

Serious gaming is de laatste jaren sterk in opkomst. De prinipes die in deze sector worden toegepast zijn echter al veel ouder. De presentatie van Jean in het Panhuis, Head Innovative Learning bij ING, laat dit zien. Binnen ING wordt namelijk de aloude quiz ingezet als leermiddel.

Dit is ontstaan vanuit de behoefte bedrijfskritische kennis vast te leggen. Later bleek dat quizgames een uitstekend leermiddel zijn. Na omzwervingen via programma’s als Game Show Presenter bleek geen van de extere software te voldoen aan de eisen, zoals de feedbackmogelijkheid, verschillende moeilijkheidsgraden, een competitie-element en geschikt voor strategische keuzen.

Van het Panhuis heeft daarom een eigen quizgameplatform ontwikkeld, SPRINT, waarin trainers binnen één uur eeen nieuwe game aan kunnen maken. De quizgames worden binnen ING ingezet als test of (nieuwe) werknemers de kennis voldoende paraat hebben, maar ook om de zoekstrategie te testen en aan te scherpen. Daar ligt de kracht van het didaktisch model. Het gaat niet (alleen) om goed en fout, maar om de vraag: hoe zoekt een speler zijn informatie en hoe kan hij deze zoektocht verbeteren?

Meer informatie over SPRINT: www.e-learninggames.nl

Beste lezer, welkom op bijna de laatste pagina. Ruim honderd pagina’s heb je doorgebladerd om uiteindelijk hier te belanden (de mensen die van achter naar voren lezen en de lezers idolaat van columns daargelaten). Ruim honderd pagina’s met breedband, pda’s, hardware, navigatie, digifoto en zakelijke software. Ruim honderd pagina’s die de kenniswerker in het mkb wegwijs maken in de wereld van ict. Maar ruim honderd pagina’s geen woord over… games. Schandalig, want gaming is bloedserieus. Aan mij de taak om dit gat op te vullen. Gelukkig heb ik nog 208 woorden.

“Gaming is bloedserieus” Gaming is bloedserieus om twee redenen. Ten eerste: door regelmatig te gamen verbeter je je oog-hand-coördinatie en je probleemoplossend vermogen. Amerikaans onderzoek naar de prestaties van chirurgen heeft uitgewezen dat chirurgen die voorafgaand aan de operatie 20 minuten ‘Super Monkey Ball’ spelen sneller werken en, belangrijker, minder fouten maken. De tweede reden is dat gaming veel meer is dan een spelletje. Serious games hebben een doel anders dan (alleen) entertainment, zoals e-learing, werving, training, verandering van gedrag, marketing en communicatie. Zo liet het Opleiding- en ontwikkelingsfonds voor het Technische Installatiebedrijf (OTIB) een game ontwikkelen om VMBO-scholieren warm te maken voor de installatiebranche. In het spel Pool Paradise moet een verwaarloosd zwembad worden omgetoverd tot een zwemparadijs.

Nederland timmert hard aan de weg in deze industrie. Met succesvolle bedrijven als IJsfontein, Little Chicken en Ra.nj. Maar ook met vooruitstrevende opleidingen en wetenschappelijk onderzoek. Serious games, nog even en je komt ze overal tegen: games in de auto (10 milieupunten omdat je 115 km/uur rijdt), games op je werk (speel je wegwijs door de bedrijfssystemen), games in de klas (aardrijkskunde met Bori de geoloog), games in de wachtkamer van de huisarts (leer gezond te leven) en vanaf 2007 ook games in WINMAG!? Serious gaming is nut én fun. Let’s play.