Hét kenmerk van de volgende generatie van succesvolle MKB’ers (MKB 3.0), de volgende stap in de evolutie, is dat bedrijven samenwerken. En dan niet met de buurman, maar transsectoraal. Het MKB 3.0 bestaat niet uit losse bedrijven of bedrijfskolommen, maar uit een netwerk waarin alles (geld, goederen, diensten en data/informatie/kennis) moet stromen. De mogelijkheden om te stromen, oftewel sectoroverschreidend te innoveren, liggen voor het oprapen. In een netwerk van 20 sectoren (de knopen) zijn er ruim een miljoen mogelijkheden!

Netwerk van sectoren: 20^2-21 combinaties

Dit is in het kort de boodschap van Prof. Dr. Ir. Nico Baken, senior strateeg bij KPN en hoogleraar Enterprise Networks aan de TU Delft, aan de aanwezige Syntensadviseurs op de landelijke kennisdeeldag van de sector Logistiek, Groothandel & Maritiem. Geïnspireerd door Nico Baken brainstormden we (ik mocht als adviseur Creatieve Industrie voor wat sectoroverstijgende input zorgen) aan de hand van toekomstscenario’s over transsectorale kansen. Met die inspiratie zat het wel goed, want Nico Baken zorgde voor een goed onderbouwd verhaal, wat je mag verwachten van een wetenschapper. Enkele punten die ik interessant vond:

Kijk naar ontwikkelingen in andere sectoren

Kijk naar ontwikkelingen in andere sectoren. Vaak liggen er grote kansen door oplossingen uit andere sectoren naar de eigen sector te kopiëren (isomorfismen noemt Baken dat). De winnaar van de Herman Wijffels Prijs 2008,  kopieerde bijvoorbeeld een concept uit de tuinbouw.

Op zoek naar het overzicht

Baken trok een vergelijking met de werking van de hersenen (zoals beschreven door Piet Vroon in zijn boek Tranen van de krokodil). We zijn op zoek naar de neocortex van onze collectieve hersenen. De neocortex, het evolutionair nieuwste deel van onze hersenen, zorgt voor onze capaciteit om abstract te denken en een overkoepelend overzicht te hebben. Dit overzicht is belangrijk om transsectorale kansen te zien.

Prisonner’s dilemma’s overwinnen

Transsectorale kansen zien is één, ze pakken is twee. Een probleem dat ontstaat als meerdere partijen met elkaar samenwerken is dat er prisonner’s dilemma’s onstaan. Waarbij ondanks een gemeenschappelijk belang op de lange termijn, belangen op de korte termijn tussen verschillende partijen niet met elkaar hoeven te stroken. Er zijn voorbeelden te over, zoals heel recent het confilct tussen Israël en de Palestijnen.

Het probleem is dat wij mensen moeilijk de rollen van actor en observator los kunnen koppelen. Als je afstand kunt nemen (obervator zijn) van je rol als actor (en daarmee van de belangen in die rol) helpt dat om het gezamenlijke belang te zien en samen te werken. Baken verwacht dat toekomstige ontwikkelingen hierbij helpen: “Straks zie je jezelf realtime zitten achter je bureau…”

Alles online: transacties tussen dieren, mensen, devices, …

Tussen verschillende sectoren zijn meer dan een miljoen combinaties mogelijk. Transacties tussen actoren binnen een sector zijn dan nog niet meegerekend. Nico Baken schetst de mogelijkheden van communicatie tussen dieren, bedrijven, consumenten, devices, entiteiten en flora, zie onderstaande tabel. Moraal van het verhaal: alles is online en alles communiceert met alles. Baken illustreert dit met een pot pindakaas die zelf de prijs aanpast naarmate de uiterste houdbaarheidsdatum nadert.

Matrix van transacties

De toekomst: transsectoraal samenwerken

De centrale boodschap van Nico Baken: om in de toekomst sucesvol te zijn, zijn transsectorale innovaties nodig. ICT speelt hierin een noodzakelijke rol. Een inspirerende boodschap, die overkomt omdat het wetenschappelijk onderbouwd is. Wij, innovatieadviseurs uit diverse sectoren, gaan ons inzetten om kansen te herkennen, partijen bij elkaar te brengen en te helpen het gezamenlijke belang te zien. De resultaten van de brainstorm kunnen hierin een leidraad zijn. Meer volgt…

De presentatie van nico Baken is in vergelijkbare vorm gegeven op het Ondernemerscongres en is op de website te downloaden (pdf).