Onderstaande column is verschenen in Winmag 03/2006

We hadden een Maserati voor de deur staan, maar deden er boodschappen mee. We hadden een multifunctionele Leatherman in onze zak zitten, maar gebruikten hem als zakmes. We hadden een wereldwijd netwerk, maar gebruikten het als teletekst en snelle postbode. Domme volgzame schapen die we zijn. Het begon allemaal in 1981: 25 jaar geleden verscheen de Xerox Star Information System 8010 op de markt: de eerste computer waarin de bureaubladmetafoor werd toegepast, later grootgemaakt door Apple en nog weer later Microsoft. Elektronische documenten werden voortaan bewaard in mappen en weggegooid in de prullenbak. Nog altijd is de metafoor ongekend populair. Wie denkt er bij het woord bureaublad nog aan een grote plank met vier poten?

Handige metafoor
In de jaren dat ik computercursussen gaf heb ik gezien hoe handig zo’n metafoor is. Een ingewikkeld ding als de computer wordt op slag bekend terrein, de bekende wereld in een andere vorm. Maar de metafoor heeft ook veel schade aangericht. Geïnspireerd door de kopie van onze werkkamer probeerden we ook de rest van ons dagelijks leven te kopiëren. Internet, onze virtuele wereld, werd zo een kopie van de tastbare wereld. De brochure werd een website, de winkel op de hoek een webshop, de brief een e-mail. Handig, maar weinig spectaculair. Blind gingen we ervan uit dat de beperkingen in onze tastbare wereld ook golden voor internet. We vergaten echter dat in de virtuele wereld onmogelijkheden mogelijkheden werden. Door onze oogkleppen zagen we niet de talrijke kansen die internet ons bood. We hadden een netwerk waar honderden miljoenen mensen rondhingen, maar gingen liever onze individuele gang, ontwikkelden liever onze kennis zelfstandig en hielden slechts virtueel contact met de mensen die we in het echte leven hadden ontmoet.

Zeepbel
Het is dan ook niet zo vreemd dat enkele jaren geleden de internetzeepbel barstte. Vele bedrijven gingen failliet en op de beurs gingen miljarden euro’s gingen in rook op. We kwamen erachter dat internet eigenlijk weinig nieuws bood boven wat we al kenden, dat de economische wetten nauwelijks veranderd waren, omdat we een kopie hadden gecreëerd. Internet was de hype voorbij, werd gewoontjes. Gelukkig bood een fanatieke gemeenschap halsstarrig weerstand tegen de bureaubladdoctrine. Op kleine zolderkamertjes waren vele internetadepten wars van conventies. De Open Source-community en kleine innovatie bedrijfjes zagen wél de grote kansen. Zij waren zo slim het bureaublad, het metafoordenken, achter zich te laten en écht nieuwe dingen te doen. Zij stelden niet de techniek, maar de gebruiker centraal. Zij ontwikkelden toepassingen waar we werkelijk op zaten te wachten. Zij ontwikkelden toepassingen die wél gebruik maken van de kansen die internet biedt. Zij ontwikkelden wat Web 2.0 is gaan heten: geen nieuwe technologie, geen nieuw netwerk, maar een radicaal nieuwe denkwijze.

Web 1.0
Web 1.0 kende een duidelijke scheiding tussen producent en consument. Bedrijven produceerden informatie en particulieren konden die via internet raadplegen. Het is de rolverdeling zoals we die van de tastbare wereld kennen, maar die met de opkomst van Web 2.0 totaal overhoop is gehaald. Iedereen is tegelijkertijd producent én consument van informatie, we zijn ‘prosumers’ geworden. De meest succesvolle websites zijn het werk van communities, het resultaat van een gezamenlijk en oneindig creatieproces. Denk aan weblogs (het delen van nieuws en opinies), Wikipedia (delen van kennis), BitTorrent (delen van bestanden), Flickr (delen van foto’s) en del.icio.us (delen van favorieten). Stuk voor stuk razend populair, omdat ze optimaal gebruik maken van de kracht van internet. Internetters bundelen hun kracht en zijn samen sterker dan een individu ooit kan zijn. Kennis, vaardigheden en ervaringen worden zo optimaal benut. Particulieren spelen momenteel de hoofdrol in Web 2.0, maar ook voor MKB-ondernemingen liggen er kansen. Niet alleen voor de hippe internetbedrijven, maar juist ook voor bedrijven die van de nieuwe toepassingen kunnen profiteren. Onderzoeksinstituut EIM wees al in 2000 op het belang van samenwerking op internet door MKB-ondernemers in een economie waarin innovatie, flexibiliteit en snelheid essentieel is om te groeien. Web 2.0 biedt eindelijk de mogelijkheden, zowel om partners te vinden als om samen te werken.

Web 2.0
Tijdrovende en vermoeiende netwerkbijeenkomsten met een hapje en een drankje? Dankzij websites als linkedIn.com en openbc.com zijn ze overbodig. Netwerken kun je uitstekend, zelfs beter, via internet. En via websites als thinkfree.com,
rallypoint.com, basecamphq.com, campfirenow.com, writely.com en vele anderen is samenwerken op afstand veel eenvoudiger en vooral intuïtiever geworden. Niet langer wordt kennis door individuen ontwikkeld en gedeeld, maar gezamenlijk. Niet langer hoeven we onze documenten in persoonlijke mappen te stoppen. In plaats daarvan geven we met ‘tags’ (trefwoorden) de essentie van de kennis weer. Zo is deze later veel eenvoudiger terug te vinden. Web 2.0 schept zo op een intuïtieve en gebruiksvriendelijke manier orde in de chaos. Eindelijk. Web 2.0 is geen trend, geen toekomstbeeld, maar de huidige realiteit. Web 2.0 leeft. Doe je oogkleppen af en vergeet het bureaublad. Leve de community, leve de chaos, leve de intuïtie. Leve Web 2.0!